Όμιλος Φυσικής 2014-2015

Πρόγραμμα Φυσικής 2014-2015

Κυριακή, 19 Οκτώβριος 2014 08:31

ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Κωνσταντίνος Καράμπελας

ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ ΠΕ70-Δάσκαλος

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΙΛΟΥ Φυσικές Επιστήμες, Μαθηματικά, Γεωγραφία, Περιβαλλοντική Αγωγή

ΤΑΞΕΙΣ Δ-Στ

ΑΡΙΘΜΟΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 20

 

ΣΤΟΧΟΙ

Προώθηση της καλλιέργειας του επιστημονικού αλφαβητισμού στους μαθητές.

Σύνδεση του επιστημονικού αλφαβητισμού με την αειφόρο ανάπτυξη και

Εφαρμογές στην καθημερινή ζωή

 

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΔΡΑΣΕΩΝ

Στον όμιλο θα πραγματοποιηθεί σειρά από διαφορετικές δράσεις, που θα περιλαμβάνουν projects, έρευνες πεδίου κλπ.

Οι επιμέρους ενότητες θα είναι:

Φυσικά φαινόμενα: μετρήσεις, σημασία, μονάδες μέτρησης.

Ενέργεια.

Οικολογία και Περιβάλλον.

Φυσικές Επιστήμες και νέες τεχνολογίες.

Φυσικές Επιστήμες και Εικαστικά.

ΩΡΕΣ ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΩΣ 2

ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ Βιβλία, Σελίδες διαδικτυακές

ΠΑΡΑΔΟΤΕΑ Δείγματα από εργασίες παιδιών, φωτογραφίες, ψηφιακό υλικό

ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΦΟΡΕΙΣ Τοπική αυτοδιοίκηση, Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Τοπικοί φορείς

ΑΛΛΟ Θα πραγματοποιηθεί ημερίδα πάνω στις εργασίες που πραγματοποιήθηκαν στον όμιλο, ενώ τα αποτελέσματα θα δημοσιευτούν σε εισηγήσεις συνεδρίων.

 

 

Οργάνωση και Προγραμματισμός του Ομίλου

 

O όμιλος «Φυσικός Κόσμος» για το σχολικό έτος 2014-15 έχει ως βασικό άξονα την προώθηση της καλλιέργειας του επιστημονικού αλφαβητισμού στους μαθητές. Σύμφωνα με τον ορισμό του ΟΟΣΑ, ο επιστημονικός αλφαβητισμός αναφέρεται στην ικανότητα του ατόμου να «χρησιμοποιεί την επιστημονική γνώση, να αναγνωρίζει ερωτήματα και να βγάζει συμπεράσματα που βασίζονται σε επιστημονικά δεδομένα, έτσι ώστε να κατανοεί το φυσικό κόσμο που τον περιβάλλει και να συμβάλλει στη λήψη των αποφάσεων για τις αλλαγές που η ανθρώπινη δραστηριότητα επιφέρει σε αυτόν». Βασικός άξονας θα είναι η σύνδεση του επιστημονικού αλφαβητισμού με την αειφόρο ανάπτυξη και τις εφαρμογές στην καθημερινή ζωή. Οι ενότητες μέσα από τις οποίες θα επιτευχθούν οι παραπάνω στόχοι είναι:

Πειραματισμός & Επίλυση Προβλήματος: Παρατήρηση, Υπόθεση, Πείραμα, Απόδειξη, Έλεγχος, Συμπέρασμα.

Φυσικά φαινόμενα: μετρήσεις, σημασία, μονάδες μέτρησης.

Ενέργεια.

Οικολογία και Περιβάλλον.

Φυσικές Επιστήμες και νέες τεχνολογίες.

Φυσικές Επιστήμες και Εικαστικά.

Απώτερος σκοπός του Ομίλου είναι να γνωρίσουν οι μαθητές της εφαρμογές των Φυσικών Επιστημών στην καθημερινή ζωή καθώς και να έρθουν σε πρώτη επαφή με τον πειραματισμό, την ερώτηση και την επιστημονική έρευνα.

Στις δραστηριότητες θα γίνεται προσέγγιση μέσα από το μοντέλο του εποικοδομισμού. Σύμφωνα με το μοντέλο αυτό, οι μαθητές έρχονται στο σχολείο με ήδη διαμορφωμένες ιδέες και αντιλήψεις για τις έννοιες των Φυσικών Επιστημών και τα φυσικά φαινόμενα. Αυτές οι ιδέες και αντιλήψεις δεν είναι πάντα συμβατές με την αποδεκτή από την καθιερωμένη επιστημονική κοινότητα ως σωστή γνώση. Αναπτύσσονται μέσα από παραμέτρους της καθημερινής εμπειρίας του παιδιού όπως η γλώσσα, τα βιώματα, θρησκεία και η ανάγκη του παιδιού να ερμηνεύσει τον κόσμο μέσα από απλοϊκούς συνειρμούς. Ακόμα όπως και αν οι ιδέες αυτές, αποτελούν εσφαλμένες αντιλήψεις, οποιαδήποτε εκπαιδευτική δραστηριότητα, οφείλει να έχει ως θεμέλιο τις πρώιμες ιδέες και αντιλήψεις των παιδιών. Πάνω στο θεμέλιο αυτό θα οικοδομηθεί  η νέα γνώση. Απλή διδασκαλία με εξήγηση της αποδεκτής επιστημονικά γνώσης δεν αρκεί για την απόρριψη των αντιλήψεων αυτών, καθώς επειδή αναπτύσσονται από την καθημερινή εμπειρία των παιδιών, είναι βαθιά ριζωμένες στο νού τους.

Η οποιαδήποτε εκπαιδευτική προσέγγιση γίνεται μέσα στα πλαίσια του εποικοδομισμού, ακολουθεί πέντε φάσεις: προσανατολισμός, εκμαίευση, αναδόμηση, εφαρμογή, αναθεώρηση. Οι πέντε φάσεις αυτές, που αποτελούν το μοντέλο Driver και Oldham (1999), αναλύονται ως εξής:

1) Προσανατολισμός (orientation): στην ολιγόλεπτη αυτή, φάση, γίνεται μια γνωριμία με το αντικείμενο του μαθήματος. Με αφορμή μια ερώτηση από την προσωπική εμπειρία και τα βιώματα των παιδιών, μια εικόνα ή μια ζωγραφιά, οι μαθητές γνωρίζουν το θέμα της εκπαιδευτικής δραστηριότητας που θα τους απασχολήσει.

2) Εκμαίευση (elicitation): στη φάση αυτή, οι μαθητές μέσα από διάλογο, ανταλλαγή απόψεων ή με άλλους τρόπους, όπως ζωγραφιές και σχέδια, εκφράζουν τις ιδέες, υποθέσεις και αντιλήψεις τους, πάνω στο υπό διαπραγμάτευση θέμα. \

3) Αναδόμηση (reconstruction): στη φάση αυτή, οι μαθητές μέσα από διάφορες διαδικασίες, όπως ένα πείραμα, θα εξετάσουν την εγκυρότητα των υποθέσεων και των ιδεών τους. Ελέγχοντας την εγκυρότητα, με την προγραμματισμένη καθοδήγηση του δασκάλου, φτάνουν στην επιδιωκόμενη φάση της κοινωνιογνωστικής σύγκρουσης (socio-cognitive conflict). Μέσα από τη φάση αυτή, έχοντας ελέγξει ότι οι ιδέες τους δεν ισχύουν, υιοθετούν τις αποδεκτές ως σωστές, επιστημονικά.

4) Εφαρμογή (application): στη φάση αυτή, οι μαθητές εφαρμόζουν τη νέα γνώση για να επιλύσουν προβλήματα στα πλαίσια της καθημερινής ζωής.

5) Ανασκόπηση (review): στη φάση αυτή, οι μαθητές ελέγχουν πώς άλλαξαν οι ιδέες τους κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής παρέμβασης, αναπτύσσοντας έτσι μεταγνωστικές δεξιότητες (post-cognitive skills).

Στο παραπάνω μοντέλο θα βασιστεί ο σχεδιασμός δράσεων. Οι δραστηριότητες είναι συντονισμένες με παρόμοιες άλλων ομίλων ώστε να εξασφαλίζεται η ανάλογη συνεργασία.

Οι μαθητές θα έχουν πάντα ένα φάκελο εργασιών, τύπου porftolio, όπου θα φυλάσσουν φωτοτυπίες σημειώσεις ή οποιεσδήποτε εργασίες κάνουν στα πλαίσια του ομίλου. Στα παραδοτέα υλικά θα περιλαμβάνονται δείγματα έντυπου ή οπτικο-ακουστικού υλικού των ομίλων, των εργασιών των παιδιών καθώς και τυχόν εισηγήσεις ή δημοσιεύσεις που θα έχουν προκύψει από τους ομίλους.

 

1Η ΕΝΟΤΗΤΑ: «Πειραματισμός & Επίλυση Προβλήματος»

5 εβδομάδες (Οκτώβριος – Νοέμβριος)

 

Σκοπός της συγκεκριμένης ενότητας είναι να εξοικειωθούν οι μαθητές με τη σημασία του πειραματισμού και της επίλυσης προβλήματος στην καθημερινή ζωή. Ως επιμέρους στόχος, μπορεί να οριστεί η εξοικείωση με τα επιμέρους στάδια του πειραματισμού: παρατήρηση, υπόθεση, πείραμα, απόδειξη, έλεγχος, συμπέρασμα. Έμφαση θα δοθεί όχι μόνο σε πλαίσια που αφορούν τα Φαινόμενα των Φυσικών Επιστημών, αλλά και σε άλλα πλαίσια ή θέματα της καθημερινής ζωής, που μπορούν να προσεγγισθούν μέσα από επίλυση προβλήματος και πειραματισμό.

 

Εβδομάδα Θέμα Στόχοι-Έννοιες Υλικά

1 1η εβδομάδα Γνωριμία – Διατύπωση προβλημάτων Πειραματισμός, επίλυση προβλήματος Κείμενα, Η/Υ

2 2η εβδομάδα: Διατύπωση Υποθέσεων, Σχεδιασμός Πειραμάτων Πειραματισμός, επίλυση προβλήματος Κείμενα, Η/Υ

3 3η εβδομάδα Εξαγωγή Πειραμάτων Πειραματισμός, επίλυση προβλήματος Κείμενα, Η/Υ

4 4η εβδομάδα Έλεγχος-Συμπεράσματα Πειραματισμός, επίλυση προβλήματος Κείμενα, Η/Υ

5 5η εβδομάδα Ανασκόπηση Πειραματισμός, επίλυση προβλήματος Κείμενα, Η/Υ

 

Στα πλαίσια των δραστηριοτήτων, θα συνεργαστεί το σχολείο με ειδικούς, γονείς, άτομα σχετικά με την επιστημονική έρευνα ενώ σχεδιάζεται και εκπαιδευτική επίσκεψη στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου με σχετικό θέμα.

 

 

 

2Η ΕΝΟΤΗΤΑ: «Φυσικά Φαινόμενα: Μετρήσεις, Σημασία, Μονάδες Μέτρησης»

8 εβδομάδες (Νοέμβριος– Δεκέμβριος)

 

Σκοπός της συγκεκριμένης ενότητας είναι να εξοικειωθούν οι μαθητές με τη σημασία της ποσοτικοποίησης εννοιών της καθημερινής ζωής, της επεξεργασίας δεδομένων και επικοινωνίας –παρουσίασής τους. Στα πλαίσια της ενότητας αυτής οι μαθητές θα γνωρίσουν τη διαδικασία της ερευνητικής – επιστημονικής δουλειάς.

 

Εβδομάδα Θέμα Στόχοι-Έννοιες Υλικά

1 1η εβδομάδα Φυσικές Επιστήμες και καθημερινή ζωή Ποσότητες, Μονάδες μέτρησης Κείμενα, Η/Υ

2 2η εβδομάδα: Μήκος & Απόσταση Ποσότητες, Μονάδες μέτρησης Κείμενα, Η/Υ

3 3η εβδομάδα Χρόνος Ποσότητες, Μονάδες μέτρησης Κείμενα, Η/Υ

4 4η εβδομάδα Όγκος Ποσότητες, Μονάδες μέτρησης Κείμενα, Η/Υ

5 5η εβδομάδα Μάζα Ποσότητες, Μονάδες μέτρησης Κείμενα, Η/Υ

6 6η  εβδομάδα Θερμοκρασία

Ποσότητες, Μονάδες μέτρησης Κείμενα, Η/Υ

7 7η εβδομάδα Ενέργεια Ποσότητες, Μονάδες μέτρησης Κείμενα, Η/Υ

8 8η εβδομάδα Ανασκόπηση

Ποσότητες, Μονάδες μέτρησης Κείμενα, Η/Υ

 

Όπως και με την προηγούμενη ενότητα, θα συνεργαστεί το σχολείο με ειδικούς, γονείς, άτομα σχετικά με την επιστημονική έρευνα ενώ σχεδιάζεται και εκπαιδευτική επίσκεψη στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου με σχετικό θέμα.

 

 

 

 

3Η ΕΝΟΤΗΤΑ: «Ενέργεια»

10 εβδομάδες (Δεκέμβριος-Φεβρουάριος)

 

Στόχος της συγκεκριμένης ενότητας είναι η γνωριμία των παιδιών με την αφηρημένη και δύσκολη έννοια της ενέργειας, τις μορφές της, καθώς και το ενεργειακό πρόβλημα. Θα συμμετάσχουν σε παρουσιάσεις και θέματα που αφορούν το συγκεκριμένο θέμα καθώς και λύσεις.

 

Εβδομάδα Θέμα Στόχοι-Έννοιες Υλικά

1 1η -2η εβδομάδα Η έννοια της ενέργειας

Φύλλο εργασίας, μετρήσεις: εισαγωγή Κείμενα, Η/Υ

2 3η - 4η εβδομάδα: Μορφές Ενέργειας Φύλλο εργασίας, μετρήσεις: εφαρμογή. Κείμενα, Η/Υ

3 5η-6η εβδομάδα Πηγές ενέργειας Φύλλο εργασίας, μετρήσεις: εφαρμογή. Κείμενα, Η/Υ

4 7η-8η εβδομάδα Το ενεργειακό ζήτημα Βασικές Έννοιες: εισαγωγή Κείμενα, Η/Υ

5 9η-10η εβδομάδα Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας

Βασικές Έννοιες: εφαρμογή Κείμενα, Η/Υ

 

Θα επισκεφτούν το σχολείο ειδικοί, γονείς, ώστε να βοηθήσουν τα παιδιά να δουν από κοντά θέματα σχετικά με την έννοια της ενέργειας. Θα συμμετέχουν σε διάλογο και δραστηριότητες που συσχετίζονται με το ενεργειακό ζήτημα και τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.  Επίσης θα προγραμματιστούν επισκέψεις σε χώρους με ανάλογες δραστηριότητες.

 

 

4Η ΕΝΟΤΗΤΑ: «Οικολογία και Περιβάλλον»

8 εβδομάδες (Μάρτιος-Απρίλιος)

 

Στόχος της συγκεκριμένης ενότητας είναι να γνωρίσουν οι μαθητές τις βασικές διαστάσεις του περιβαλλοντικού ζητήματος καθώς και τα Φυσικά Φαινόμενα και τις εξελίξεις γύρω από αυτό.

 

Εβδομάδα Θέμα Στόχοι-Έννοιες Υλικά

1 1η-2η εβδομάδα Περιβάλλον

Γνωριμία με την έννοια Κείμενα, Η/Υ

2 3η-4η  εβδομάδα: Οικοσυστήματα

Γνωριμία με την έννοια Κείμενα, Η/Υ

3 5η- 6η εβδομάδα Περιβαλλοντικές απειλές Ορισμοί, διαστάσεις, ερμηνείες Κείμενα, Η/Υ

4 7η- 8η εβδομάδα Περιβαλλοντικές δράσεις Ορισμοί, διαστάσεις, ερμηνείες Κείμενα, Η/Υ

 

Περιλαμβάνονται επισκέψεις από γονείς, στο σχολείο καθώς και επισκέψεις σε χώρους με οικολογικό –περιβαλλοντικό ενδιαφέρον όπως είναι το ενυδρείο ή το πάρκο Ροδίνι.

 

Ως μορφή αξιολόγησης μπορεί να χρησιμοποιηθεί και ο σχεδιασμός, μιας «οικολογικής αυλής» του σχολείου. Αυτό μπορεί να γίνει και σε συνδυασμό με την επόμενη ενότητα.

 

 

 

 

 

 

5Η ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ: «Φυσικές Επιστήμες και Νέες Τεχνολογίες»

6 εβδομάδες(Απρίλιος – Μάιος)

 

Στόχος της συγκεκριμένης ενότητας είναι η γνωριμία με τις βασικές έννοιες των Φυσικών Επιστημών τη σχέση με τις νέες Τεχνολογίες. Τα παιδιά θα ενημερωθούν για τις εφαρμογές των νέων τεχνολογιών που συσχετίζονται με τις Φυσικές Επιστήμες και γενικότερα την επιστημονική έρευνα.

 

Εβδομάδα Θέμα Στόχοι-Έννοιες Υλικά

1 1η-2η εβδομάδα Νέες Τεχνολογίες στη ζωή μας Γνωριμία, εφαρμογή Κείμενα, Η/Υ

2 3η εβδομάδα Εικονικός πειραματισμός Γνωριμία, εφαρμογή Κείμενα, Η/Υ

3 4η εβδομάδα Εικονική Πραγματικότητα Γνωριμία, εφαρμογή Κείμενα, Η/Υ

4 5η εβδομάδα Νέες Τεχνολογίες και έρευνα: συλλογή δεδομένων Γνωριμία, εφαρμογή Κείμενα, Η/Υ

5 6η εβδομάδα Νέες Τεχνολογίες και έρευνα: εξαγωγή και παρουσίαση συμπερασμάτων Γνωριμία, εφαρμογή Κείμενα, Η/Υ

 

 

Οι εφαρμογές που θα χρησιμοποιηθούν θα έχουν εύρος από απλές εφαρμογές του office, όπως το Microsoft Word, Microsoft Excel, ως και άλλες όπως simulations της java, open sim και άλλες. Οι μαθητές θα τις γνωρίσουν καθώς και αφού τις μάθουν θα τις παρουσιάσουν σε συμμαθητές τους.

 

 

 

 

 

6Η ΕΝΟΤΗΤΑ:  «Φυσικές Επιστήμες και Εικαστικά»

4 εβδομάδες (Μάιος)

 

Στόχος της συγκεκριμένης ενότητα είναι να μάθουν να εντοπίζουν και να χρησιμοποιούν τα παιδιά γεωμετρικά σχήματα σε έργα τέχνης ή σχέδια γενικότερα και να τα εφαρμόζουν.

 

Εβδομάδα Θέμα Στόχοι-Έννοιες Υλικά

1

1η εβδομάδα: Έργα τέχνη και Φυσικά Φαινόμενα Εντοπισμός σχημάτων σε έργα τέχνης, σχέσεις σημασία Κείμενα, Η/Υ

2

2η εβδομάδα Φωτογραφία, ήχος, ταινία Επεξεργασία στοιχείων Κείμενα, Η/Υ

3

3η -4η εβδομάδα Τα Φυσικά φαινόμενα στην καθημερινή μου ζωή Επεξεργασία στοιχείων Κείμενα, Η/Υ

 

Προγραμματίζονται επισκέψεις σε χώρους όπως η Δημοτική Πινακοθήκη και οι συναντήσεις με αρμόδια άτομα όπως καλλιτέχνες και αρχιτέκτονες.

 

Οι δραστηριότητες μπορούν να εμπλουτιστούν με άλλες όπως για παράδειγμα το «ταγκράμ» των Κινέζων.

 

 

 

 

 

ΠΗΓΕΣ:

 

1) Driver R., Squires A., Rushworth P., Wood-Robinson V. (1999), Οικοδομώντας τις έννοιες των Φυσικών Επιστημών- Μια Παγκόσμια σύνοψη των ιδεών των μαθητών (επιμέλεια Π. Κόκκοτας, μετάφραση Μ. Χατζή). Εκδ. Τυπωθήτω, Αθήνα.

2) Gribbin, J., (2002). Science: A History (1543-2001). London: The Allen Lane, Penguin Press.

3) Harlen, Wynne & Elstgeest, Jos. Unesco. Διδασκαλία και Μάθηση των Φυσικών Επιστημών στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Εκδ Τυπωθητω-Γιωργος Δαρδανος

4) Hewitt, P.G., (2005). Οι έννοιες της Φυσικής. Μετάφραση: Σηφάκη, Ε. & Παπαδόγγονας, Ι. Ηράκλειο: Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης. OECD, 2006.

5) Karagiorgi, Y., (2011). Locating ICT in Primary Science Education in a Reformed Greek –Cypriot National Curriculum: A Documentary Approach Analysis. Education and Information Technologies. http://dx.doi.org/10.1007/s10639-011-9170-z

6) Linn, M. (2003). Technology and Science Education: Starting points, research programs, and trends. International Journal of Science Education, 25(6), 727– 758.

7) The PISA Assessment Framework. http://www.oecd.org/dataoecd/63/35/37464175.pdf.

8) Maker, C.J. (1992). Intelligence and creativity in multiple intelligences: identification and development. Educating Able Learners: Discovering and Nurturing Talents, 17, pp. 12-19.

9) NAGC, National Association for Gifted Children. (2008). What is giftedness? Από τον ιστοτόπο http://www.nagc.org/WhatisGiftedness.aspx (ημερομηνία πρόσβασης 02 Μαρτίου 2014)

10) Rin, A., (2012). Implications for addressing the psychosocial needs of gifted individuals: a response to Subotnik, Olszewski-Kubilius, & Worrell (2011). Gifted Child Quarterly, 56 (4), pp 206-209.

11) UNESCO (1985). Οδηγός του Εκπαιδευτικού για τη Διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών στο Δημοτικό και στο Γυμνάσιο. Αθήνα: Εκπαιδευτικά Θέματα.

12) Van der Walle, J., (2005). Μαθηματικά για το Δημοτικό και το Γυμνάσιο: Μια Εξελικτική Διαδικασία. Μετάφραση: Αλεξανδροπούλου, Α. & Κομπορόζος, Β. ΤΥΠΟΘΗΤΩ- ΓΙΩΡΓΟΣ ΔΑΡΔΑΝΟΣ: Αθήνα.

13) Williams, J., & Easingwood, N., (2003). ICT and Primary Science. London: Routledge Falmer.

14) Αναγνωστοπούλου Κ. & Λάκκα Κ., (2009). Επιστημονικός Αλφαβητισμός. http://ekfe.kar.sch.gr/sxol_symboylos/4_ss/2.pdfPhET: Interactive Simulations [online]. University of Colorado at Boulder. Available, online at: http://phet.colorado.edu/ (Accessed 20 October 2011).

15) ΥΠΕΔΒΘ, (2000). Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγράμματος Σπουδών Μαθηματικων. Παιδαγωγικό Ινστιτούτο: Αθήνα.

16) ΝΟΜΟΣ 3966/2011. Θεσμικό πλαίσιο των Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων, Ίδρυση Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής, Οργάνωση του Ινστιτούτου Τεχνολογίας Υπολογιστών και Εκδόσεων «ΔΙΟΦΑΝΤΟΣ» και λοιπές διατάξεις. 24 Μαΐου 2011, Αρ. Φύλλου 188

17) Εξαρχάκος, (1998). Διδακτική των Μαθηματικών. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα.

18) Τουμάσης Μ. & Αρβανίτης Τ., (2008). Διδασκαλία Μαθηματικών με τη Χρήση Η/Υ. Σαβάλλας: Αθήνα.

19) Τουμάσης Μ., (1999). Πώς να Ενεργοποιήσουμε τα Παιδιά στο Μάθημα των Μαθηματικών. Κωστόγιαννος: Αθήνα.

20) Κοτοπούλης, Θ., (2011). Διδακτική των Μαθηματικών. Γρηγόρης: Αθήνα